Άρθρα

NIS2 στην Ελλάδα (ν. 5160/2024): ποιους αφορά και τι κάνετε τώρα

Τι ορίζει ο ν. 5160/2024 και η ΚΥΑ 1689/2025 για τη NIS2 στην Ελλάδα: ποιες επιχειρήσεις υπάγονται, ποιες υποχρεώσεις έχουν και πώς ξεκινάτε σήμερα.

Αν η εταιρεία σας απασχολεί 50 ή περισσότερους εργαζόμενους και δραστηριοποιείται σε τομέα όπως η ενέργεια, οι μεταφορές, η υγεία, η μεταποίηση, τα τρόφιμα ή οι υπηρεσίες πληροφορικής, η NIS2 πιθανότατα σας αφορά ήδη. Δεν είναι πια «μελλοντική οδηγία». Στην Ελλάδα ισχύει νόμος από τον Νοέμβριο του 2024 και αναλυτική υπουργική απόφαση από τον Μάιο του 2025.

Σε αυτό τον οδηγό εξηγούμε με απλά λόγια ποιους αφορά, τι ζητάει και από πού να ξεκινήσετε.

Το κείμενο είναι γενική ενημέρωση και δεν αποτελεί νομική συμβουλή.

Γιατί σας αφορά τώρα

Η Οδηγία (ΕΕ) 2022/2555, γνωστή ως NIS2, ενσωματώθηκε στο ελληνικό δίκαιο με τον ν. 5160/2024 (ΦΕΚ Α' 195/27.11.2024). Αρμόδια αρχή είναι η Εθνική Αρχή Κυβερνοασφάλειας (ΕΑΚ), που εποπτεύει τις οντότητες και λειτουργεί ως ενιαίο σημείο επαφής.

Τον Μάιο του 2025 δημοσιεύθηκε η ΚΥΑ 1689/2025 (ΦΕΚ Β' 2186/06.05.2025), το «Εθνικό Πλαίσιο Απαιτήσεων Κυβερνοασφάλειας Βασικών και Σημαντικών Οντοτήτων». Εκεί περιγράφονται συγκεκριμένα τα τεχνικά και οργανωτικά μέτρα που πρέπει να εφαρμόζετε.

Οι κυρώσεις είναι σοβαρές. Για παραβάσεις των υποχρεώσεων διαχείρισης κινδύνων και αναφοράς περιστατικών, το άρθρο 26 του ν. 5160/2024 προβλέπει πρόστιμα έως 10 εκατ. ευρώ ή 2% του παγκόσμιου ετήσιου κύκλου εργασιών για τις βασικές οντότητες, και έως 7 εκατ. ευρώ ή 1,4% για τις σημαντικές, όποιο ποσό είναι υψηλότερο. Προβλέπεται επίσης προσωρινή απαγόρευση άσκησης διευθυντικών καθηκόντων για τα υπεύθυνα πρόσωπα.

Ποιες επιχειρήσεις υπάγονται

Το κριτήριο του μεγέθους

Κατά κανόνα, η NIS2 αφορά τουλάχιστον μεσαίες επιχειρήσεις, όπως ορίζονται στη Σύσταση 2003/361/ΕΚ. Στην πράξη, μια επιχείρηση παύει να είναι «μικρή» όταν έχει 50 ή περισσότερους εργαζόμενους ή κύκλο εργασιών και ισολογισμό πάνω από 10 εκατ. ευρώ.

Υπάρχουν εξαιρέσεις. Ορισμένοι πάροχοι, όπως οι υπηρεσίες DNS, τα μητρώα ονομάτων τομέα και οι πάροχοι υπηρεσιών εμπιστοσύνης, υπάγονται ανεξαρτήτως μεγέθους. Το ίδιο ισχύει για μικρότερες επιχειρήσεις που, για παράδειγμα, είναι ο μοναδικός πάροχος μιας κρίσιμης υπηρεσίας στη χώρα.

Το κριτήριο του τομέα

Παράρτημα Ενδεικτικοί τομείς
Παράρτημα I (τομείς υψηλής κρισιμότητας) Ενέργεια, μεταφορές, τράπεζες, υποδομές χρηματοπιστωτικών αγορών, υγεία, πόσιμο νερό, λύματα, ψηφιακές υποδομές (τηλεπικοινωνίες, cloud, data centers), διαχείριση υπηρεσιών ΤΠΕ (managed services, MSSPs), δημόσια διοίκηση
Παράρτημα II (άλλοι κρίσιμοι τομείς) Ταχυδρομικές υπηρεσίες και courier, διαχείριση αποβλήτων, χημικά, τρόφιμα, μεταποίηση (π.χ. ιατροτεχνολογικά, ηλεκτρονικά, μηχανήματα), ψηφιακοί πάροχοι (online marketplaces, μηχανές αναζήτησης, κοινωνικά δίκτυα), έρευνα

Το παράρτημα δεν αρκεί για να ξέρετε την κατηγορία σας. Σύμφωνα με το άρθρο 4 του ν. 5160/2024, βασικές είναι κατά κανόνα οι οντότητες του Παραρτήματος I που υπερβαίνουν τα όρια της μεσαίας επιχείρησης, δηλαδή οι μεγάλες. Οι μεσαίες επιχειρήσεις του Παραρτήματος I και οι οντότητες του Παραρτήματος II είναι σημαντικές. Η διάκριση μετράει: αλλάζουν το ανώτατο πρόστιμο και η ένταση της εποπτείας. Πηγή τομέων: EY, Ν. 5160/2024. Για να ελέγξετε τη δική σας περίπτωση, η ΕΑΚ προσφέρει εργαλείο ελέγχου υπαγωγής.

Μια σημείωση για τον χρηματοπιστωτικό τομέα: οι οντότητες που καλύπτονται από τον Κανονισμό DORA (ΕΕ) 2022/2554 ακολουθούν κυρίως εκείνον για τη διαχείριση κινδύνων και τα περιστατικά, ως ειδικότερο κανόνα.

Τι πρέπει να κάνετε: οι βασικές υποχρεώσεις

1. Εγγραφή στο μητρώο της ΕΑΚ

Οι οντότητες δηλώνονται στην πλατφόρμα nis2register.cyber.gov.gr «αμελλητί» και ενημερώνουν κάθε αλλαγή. Θα χρειαστείτε, μεταξύ άλλων, ΑΦΜ, αριθμό ΓΕΜΗ, νόμιμο εκπρόσωπο, είδος υπηρεσιών, εύρη διευθύνσεων IP και ονόματα τομέα (domains).

Το τελευταίο έχει πρακτική σημασία: πρέπει να ξέρετε ποια domains και ποιες δημόσιες διευθύνσεις σας ανήκουν. Πολλές εταιρείες ανακαλύπτουν εδώ ξεχασμένα subdomains ή παλιές ιστοσελίδες.

2. Ευθύνη της διοίκησης

Το διοικητικό όργανο εγκρίνει το πρόγραμμα διαχείρισης κινδύνων, διαθέτει πόρους και φροντίζει για την περιοδική εκπαίδευση διοίκησης και προσωπικού (ΚΥΑ 1689/2025, άρθρο 4). Η κυβερνοασφάλεια δεν είναι πια μόνο θέμα του IT.

3. Υπεύθυνος Ασφάλειας (ΥΑΣΠΕ)

Ορίζετε Υπεύθυνο Ασφάλειας Συστημάτων Πληροφορικής και Επικοινωνιών (ΥΑΣΠΕ) (ν. 5160/2024, άρθρο 15 παρ. 5), που είναι το σημείο επαφής με την ΕΑΚ και αναφέρεται απευθείας στη διοίκηση (ΚΥΑ, άρθρο 7).

4. Πολιτικές και τεχνικά μέτρα

Η ΚΥΑ ζητά γενική πολιτική ασφάλειας εγκεκριμένη από τη διοίκηση και ειδικές πολιτικές (άρθρο 6), μεταξύ άλλων για έλεγχο πρόσβασης, αντίγραφα ασφαλείας, κρυπτογράφηση και ασφάλεια δικτύου. Ενδεικτικά τεχνικά μέτρα από την ίδια απόφαση:

  • πολυπαραγοντική αυθεντικοποίηση (MFA) όπου απαιτείται βάσει ταξινόμησης (άρθρο 13)
  • αλλαγή προεπιλεγμένων κωδικών κατά την εγκατάσταση (άρθρο 14)
  • εγκατάσταση ενημερώσεων ασφαλείας σε εύλογο χρόνο και περιοδική αυτοματοποιημένη σάρωση ευπαθειών (άρθρο 17)
  • ελάχιστα ανοιχτά ports, τμηματοποίηση δικτύου, ασφαλής απομακρυσμένη πρόσβαση και ασφάλεια DNS (άρθρο 19)
  • φιλτράρισμα email και αποκλεισμός γνωστών κακόβουλων domains (άρθρο 20)
  • εξωτερικός έλεγχος διείσδυσης (penetration test) τουλάχιστον ετησίως (άρθρο 18)

5. Ετήσια αυτοαξιολόγηση

Κάθε χρόνο, και μετά από σοβαρό περιστατικό, κάνετε αυτοαξιολόγηση με βάση οδηγό της ΕΑΚ και στέλνετε τα αποτελέσματα στην Αρχή μαζί με σχέδιο διορθωτικών ενεργειών (ΚΥΑ, άρθρο 18).

6. Αναφορά περιστατικών

Για σημαντικά περιστατικά ισχύει κλιμακωτή αναφορά: έγκαιρη προειδοποίηση εντός 24 ωρών, γνωστοποίηση εντός 72 ωρών και τελική έκθεση εντός ενός μήνα (ν. 5160/2024, άρθρο 16 παρ. 4). Σημαντικό είναι ένα περιστατικό που προκαλεί σοβαρή διατάραξη λειτουργίας ή οικονομική ζημία, ή σημαντική ζημία σε τρίτους.

Πρακτικό checklist για τις επόμενες 30 ημέρες

  • Ελέγξτε την υπαγωγή σας στο εργαλείο της ΕΑΚ.
  • Καταγράψτε όλα τα domains, subdomains και δημόσιες IP της εταιρείας.
  • Ολοκληρώστε ή ενημερώστε την εγγραφή στο μητρώο.
  • Ορίστε ΥΑΣΠΕ και ενημερώστε τη διοίκηση εγγράφως.
  • Ενεργοποιήστε MFA σε email, VPN και λογαριασμούς διαχειριστή.
  • Κλείστε περιττά ανοιχτά ports (π.χ. απομακρυσμένη επιφάνεια εργασίας προς το internet).
  • Βάλτε σε πρόγραμμα τις ενημερώσεις λογισμικού και μια περιοδική σάρωση ευπαθειών.
  • Δοκιμάστε μία επαναφορά από αντίγραφο ασφαλείας.
  • Γράψτε ποιος ειδοποιεί την ΕΑΚ μέσα σε 24 ώρες και πώς.

Συχνά λάθη

«Είμαστε μικροί, δεν μας αφορά.» Το μέγεθος μετράει σε επίπεδο επιχείρησης, όχι τμήματος, και υπάρχουν εξαιρέσεις ανεξαρτήτως μεγέθους. Ελέγξτε το, μην το υποθέτετε.

«Το έχει ο εξωτερικός συνεργάτης IT.» Η ευθύνη μένει στη διοίκηση. Η ΚΥΑ ζητά και διαχείριση κινδύνων από προμηθευτές (άρθρο 12).

Πολιτικές χωρίς αποδείξεις. Η λογοδοσία τεκμηριώνεται με πρακτικά διοίκησης, πιστοποιητικά εκπαίδευσης, διαγράμματα δικτύου και εκθέσεις ελέγχων (άρθρο 3). Ένα έγγραφο σε φάκελο δεν αρκεί.

Ξεχασμένα συστήματα στο internet. Ένας παλιός server ή ένα subdomain που κανείς δεν συντηρεί είναι συχνά το πιο αδύναμο σημείο, και φαίνεται απ' έξω πριν το δει η εσωτερική ομάδα.

Από πού να ξεκινήσετε

Η NIS2 ζητά πολλά πράγματα που δεν φαίνονται απ' έξω: πολιτικές, εκπαίδευση, διαδικασίες. Ένα μέρος όμως φαίνεται: ποια συστήματα εκθέτετε στο internet, αν τρέχετε λογισμικό χωρίς υποστήριξη, αν η ιστοσελίδα και το email σας είναι σωστά ρυθμισμένα.

Το VelonRadar ελέγχει καθημερινά αυτή τη δημόσια εικόνα του domain σας και το VelonGrade τη μετατρέπει σε βαθμό Α–F με συγκεκριμένες διορθώσεις. Διαβάζει μόνο δημόσια διαθέσιμες πληροφορίες, εκτός αν συνδέσετε εσείς εργαλεία, οπότε δεν αντικαθιστά τον έλεγχο διείσδυσης ή την αυτοαξιολόγηση. Είναι όμως ένα γρήγορο πρώτο βήμα για να δείτε τι βλέπει ένας επιτιθέμενος, ή ένας ασφαλιστής. Είμαστε σε ιδιωτική beta και ο έλεγχος είναι δωρεάν: ζητήστε τον εδώ ή στο info@velontech.eu.

Θέλετε να το ελέγξουμε για εσάς;

Δωρεάν έλεγχος μόνο με δημόσια στοιχεία. Απαντάμε μέσα σε μία εργάσιμη.

Δωρεάν έλεγχος